در سالهای اخیر، هنگ درام (Handpan) به یکی از محبوبترین سازهای ملودیک و آرامشبخش جهان تبدیل شده است. صدای گرم، عمیق و روحنواز این ساز، آن را به انتخابی محبوب برای موسیقی مدیتیشن، یوگا، موسیقی درمانی و اجراهای خیابانی تبدیل کرده است. با وجود محبوبیت گسترده، بسیاری از علاقهمندان هنوز نمیدانند که تاریخچه این ساز از کجا آغاز شده و چگونه به شکل امروزی درآمده است.
در این مقاله با تاریخچه ساز هنگ درام، سازندگان اولیه، روند تکامل و دلیل محبوبیت جهانی آن آشنا میشویم.
هنگ درام چیست؟
هنگ درام یا Handpan یک ساز کوبهای ملودیک است که با ضربه مستقیم انگشتان و کف دست نواخته میشود. این ساز از دو نیمکره فولادی ساخته شده و هر قسمت آن برای تولید یک نت مشخص طراحی شده است.
برخلاف بسیاری از سازهای کوبهای، هنگ درام علاوه بر ریتم، امکان اجرای ملودی را نیز فراهم میکند و به همین دلیل در دسته سازهای ملودیک قرار میگیرد.
اولین ساز هنگ درام چگونه ساخته شد؟
تاریخچه هنگ درام به اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی بازمیگردد.
در سال ۲۰۰۰ دو سازنده سوئیسی به نامهای Felix Rohner و Sabina Schärer که بنیانگذاران شرکت PANArt بودند، نخستین نمونه این ساز را طراحی کردند.
آنها سالها روی سازهای فلزی بهویژه Steel Pan که ریشه در کشور ترینیداد و توباگو دارد، تحقیق کرده بودند و در نهایت تصمیم گرفتند سازی کاملاً جدید با صدایی آرامشبخش طراحی کنند.
نتیجه این تحقیقات، تولد سازی بود که نام آن را Hang گذاشتند.
معنی کلمه Hang چیست؟
کلمه Hang در زبان آلمانی سوئیسی به معنای دست است.
به همین دلیل این ساز از ابتدا برای نواختن با دست طراحی شد و برخلاف بسیاری از سازهای کوبهای، نیازی به مضراب یا چوب ندارد.
بعدها در کشورهای مختلف، نام Handpan نیز برای این خانواده از سازها رایج شد.
تفاوت Hang و Handpan
یکی از اشتباهات رایج این است که بسیاری از افراد تصور میکنند Hang و Handpan دقیقاً یک ساز هستند.
در حقیقت:
Hang نام تجاری سازی است که توسط شرکت PANArt ساخته شد.
اما پس از محبوب شدن این ساز، سازندگان مختلف در سراسر جهان نمونههای مشابهی تولید کردند که به طور کلی Handpan نام گرفتند.
بنابراین:
- Hang = محصول اصلی شرکت PANArt
- Handpan = نام عمومی تمام سازهای مشابه
چرا هنگ درام به سرعت محبوب شد؟
چند عامل باعث محبوبیت جهانی این ساز شدند.
صدای آرامشبخش
صدای نرم و هارمونیک هنگ درام حس آرامش عمیقی ایجاد میکند و بسیاری از افراد آن را برای مدیتیشن و کاهش استرس انتخاب میکنند.
یادگیری آسان
برای شروع نواختن هنگ درام نیازی به دانش پیشرفته موسیقی نیست و حتی افراد مبتدی نیز میتوانند در مدت کوتاهی ملودیهای زیبایی اجرا کنند.
ظاهر خاص
فرم بشقابی و طراحی متفاوت این ساز باعث شد توجه بسیاری از نوازندگان و علاقهمندان به موسیقی جلب شود.
انتشار در شبکههای اجتماعی
ویدئوهای نوازندگان هنگ درام در یوتیوب، اینستاگرام و سایر شبکههای اجتماعی نقش مهمی در شناخته شدن این ساز داشتند.
ورود هنگ درام به کشورهای مختلف
پس از موفقیت شرکت PANArt، سازندگان بسیاری در کشورهای مختلف شروع به تولید Handpan کردند.
امروزه کشورهای زیر از مهمترین تولیدکنندگان این ساز هستند:
- سوئیس
- آلمان
- فرانسه
- آمریکا
- اسپانیا
- ایتالیا
- روسیه
- ایران
امروزه دهها برند معتبر در زمینه ساخت هنگ درام فعالیت میکنند و هر کدام ویژگیهای صوتی و طراحی خاص خود را دارند.
ورود هنگ درام به ایران
در سالهای اخیر، هنگ درام در ایران نیز محبوبیت زیادی پیدا کرده است.
ابتدا این ساز بیشتر توسط علاقهمندان به موسیقی مدیتیشن شناخته شد، اما بهتدریج آموزشگاههای موسیقی، نوازندگان حرفهای و سازندگان ایرانی نیز به این حوزه وارد شدند.
امروزه علاوه بر واردات سازهای خارجی، برخی کارگاههای ایرانی نیز هنگ درامهای باکیفیتی تولید میکنند که از نظر صدا و کیفیت ساخت، مورد توجه هنرجویان قرار گرفتهاند.
کاربردهای هنگ درام
امروزه از هنگ درام در حوزههای مختلف استفاده میشود، از جمله:
- موسیقی مدیتیشن
- یوگا
- موسیقی درمانی
- اجراهای خیابانی
- موسیقی فیلم
- موسیقی تلفیقی
- آموزش موسیقی کودکان
- اجرای زنده
آینده ساز هنگ درام
با افزایش علاقه مردم به موسیقی آرامشبخش و مدیتیشن، انتظار میرود محبوبیت هنگ درام در سالهای آینده نیز بیشتر شود.
امروزه بسیاری از آهنگسازان و نوازندگان حرفهای از این ساز در آثار خود استفاده میکنند و حضور آن در کنسرتها، استودیوهای ضبط و حتی جلسات رواندرمانی رو به افزایش است.
جمعبندی
ساز هنگ درام، اگرچه قدمت زیادی ندارد، اما در مدت کوتاهی توانسته جایگاه ویژهای در میان سازهای ملودیک جهان پیدا کند. این ساز نخستین بار در سال ۲۰۰۰ توسط شرکت PANArt در سوئیس طراحی شد و با صدای آرامشبخش، ظاهر منحصربهفرد و یادگیری نسبتاً آسان، به سرعت در سراسر جهان محبوب شد.
امروزه هنگ درام تنها یک ساز موسیقی نیست، بلکه ابزاری برای آرامش ذهن، مدیتیشن، خلاقیت و بیان احساسات به شمار میرود. اگر به دنبال سازی با صدایی متفاوت، الهامبخش و روحنواز هستید، هنگ درام میتواند یکی از بهترین انتخابها باشد.
سوالات متداول
۱. ساز هنگ درام اولین بار در کدام کشور ساخته شد؟
هنگ درام نخستین بار در سال ۲۰۰۰ توسط شرکت PANArt در کشور سوئیس طراحی و ساخته شد.
۲. تفاوت Hang و Handpan چیست؟
Hang نام تجاری ساز اصلی شرکت PANArt است، در حالی که Handpan نام عمومی تمام سازهای مشابهی است که توسط سازندگان مختلف تولید میشوند.
۳. آیا هنگ درام از ساز Steel Pan الهام گرفته است؟
بله، سازندگان هنگ درام در طراحی این ساز از Steel Pan که ریشه در ترینیداد و توباگو دارد، الهام گرفتهاند.
۴. چرا هنگ درام برای مدیتیشن مناسب است؟
به دلیل صدای هارمونیک، ملایم و آرامشبخش، هنگ درام به کاهش استرس، افزایش تمرکز و ایجاد فضایی مناسب برای مدیتیشن و یوگا کمک میکند.
۵. آیا یادگیری هنگ درام برای مبتدیان دشوار است؟
خیر، هنگ درام یکی از سازهایی است که یادگیری اولیه آن نسبتاً ساده است و حتی افراد بدون سابقه موسیقی نیز میتوانند در مدت کوتاهی نواختن آن را آغاز کنند.
